Archive

Archive for November, 2008

ANI 34

November 30th, 2008 No comments
Categories: Blogs, Personal Tags:

Fair trade

November 28th, 2008 No comments

SA KINABAN na ini, igwang mga magagayon na bagay. Hilingon ta sindang idtong mga nakakapagian sa satong aroaldaw na buhay. Isipon ta an mga komplikadong bagay arog kan transportasyon, elektrisidad; asin idto man mga saradit na bagay arog kan mp3 players sa satong mga bulsa, minahatod sa satong pandangog kan mga Cantata ni Bach. O iyan laundry shop na minaligtas sa satong mga kamot tanganing dai maghibog huli sa sabon.

Alagad igwa pang orog na magagayon. Romdoma itong kapihan sa kanto na minasabing an saindang arabica asin robusta tinanom, inataman, ginunò kan mga kamot kan satong mga kahimanwa. O iyan na bag na sukbit kan babae na gibo sa sinaralapid na mga tadang tela, obra maestra kan mga ina na daing lehitimong trabaho. O iyan na nítong tukawan na halatan sa saimong opisina para sa mga naghaharalat, aram mong gibo iyan sa sarong banwaan kan Bikol. Sabihon tang an mga ini orog na magagayon huli ta bako sanang buhay ta an napaparahay kundi buhay man kan iba. Bako daw na mas maogma kun minahigop kita kape na igwang kaaraman na sa paghigop ta igwa kita nin mga natatabangan?

Sa kontemporanyong ekonomiks, igwang inaapod na ‘fair trade.’ Sosog ngani sa Wikipedia, an fair trade is an organized social movement and market-based approach empowering developing country producers and promoting sustainability.’ Sa hiling ko an riribayan na siring kaini haloy na sato poon pa kan madukayan kan mga Europeo an mahiwas tang yaman kan daga, iyo lang ngani iyan ta mayo pa an tataramon na ‘fair.’ Kinua ninda an satong bulawan, mayo kitang nakua. Kinua ninda an satong mga rekado, mayo kitang nakua. Paghaloy-haloy, pati naman an satong mga batag, pinya, abaka, asin kadakol pang nakua karibay an pipirang peseta na dai ngani makabakal nin sarong yardang seda hali sa mga Tsino. Siring man, an prinsipyo kan neo-kolonyalismo asin neo-imperialismo nag-abot, kinua man an satong mga yaman, asin ngunyan,pati na an satong mga mahal sa buhay, mga katood, mga nurse, paratukdo, engineers asin iba pa. Mantang ining mga palyadong riribayan pakusog nin pakusog asin lataw nang marhay, igwang mga para-isip, grupong relihiyoso, asin mga NGO na nagmâwot na kun an mga makukusog na kapangyarihan na ini boot mag-ganansya sa kun anong igwa kita, maninigo sana na magbayad sinda. Kaya, an fair trade.

Sa Pilipinas, an fair trade matè na marhay sa saradit na mga komunidad nin produksiyon. Halimbawa, mga ina na nagma-manufacture nin sabon na gibo sa mga indigenous materials arog kan sabila asin tapayas. Igwa man nagfe-ferment nin local wines na gibo sa mga prutas na puwedeng ipantay sa vino kan mga Sulnupanon. Igwa man mga rural handicraft artisans na nagpoporma nin mga muwebles na dadarahon sa siyudad asin sa ibang nasyon. Kun an mga produktong ini kaidto pinipresyuhan na hababa pa sa tumpok nin kamote sa saúd, ngunyan dai na puwede. Sinisiyerto kan fair trade na tama an halagang kinapabakalan. Tangani man na masustenir an raw materials, kaipuhan na ikonsiderar an kapakanan kan kapalibutan. Sa siring na paagi, igwa nin sustainability an negosyo.

An fair trade sarong pag-atubang sa agyat kan liberalisasyon sa negosyo asin sa pag-abot kan sistema nin ekonomiya na pangkinaban na minagadan sa saradit na mga enterprises. Sa mga panahon na ini na igwang dakulang pagduwa-duwa sa konsepto kan globalisasyon, an mga paratulod kan fair trade arog kan Ten Thousand Villages asin Fair Trade Alliance minasabi na ini minataong paglaom, dignidad, asin kaogmahan sa mga saradit na produser. Tinatawan sinda nin pagkakataon na magkaigwa nin marhay na buhay, income, asin pantustos sa saindang pamilya. Orog sa gabos, minamukna ini nin tulay sa pag-ultanan kan mga barangay asin siyudad, kan mina-uswag pa sana asin kan mauswag na, kan produser asin parabakal, siring na nakikisumaro sinda sa sarong ekonomiya na pang-kinaban.

An punto iyo na puwede man na pilion ta an orog na magagayon, siring na sa sunod tang pag-shopping, puwede ta man purbaran an mga produkto kan fair trade. Madali sana sindang makua huli ta an mga materyal ninda nahihiling ta sa satong palibot. Dai ta sana kaya ini pina-patronize na marhay huli ta sa kombensiyunal na hiling ta maluluyang klase an mga ini kumpara sa imported goods. Tadaw ta dai ta purbaran an sabon na may sabila, an pansit na kalunggay o kalabasa, an hikaw na gibo sa buskay, an kawatan na gibo sa kahoy, kadakol pang iba.

Kaya igwa kitang option na magpili kan orog na magayon, na mahayahay an buhay sa paagi kan mga fair trade products mantang tinatabangan ta man an mga small-time workers na maghanapbuhay—makua man an saindang paglaom, dignidad, asin kaogmahan. Bako daw na orog na marhay? Kadakol pati kaiyan digdi sa Bikol. Purbari baya.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Colorblind

November 28th, 2008 No comments



Shoo! That's the message these lights are giving to colorblind people from Naga City.., Any other message is lost. It's like a color-testing chart every 10-meters.
They're hideous - well, at the very least out-of-place. But what the hell, we'll get used to them, and in a year people will applaud them. And in a decade, people will worship them - after they enslave us with their blinding epilepsy-inducing nights.
But for now, unless they rocket-off every night (battling criminals and damsels in distress) or produce holographic images (when no one's looking) - they're just puzzling night lights; I mean you'd never see this in Paris (the self proclaimed City of Lights?!?). But then again, we've never seen Paris

(Opps: Copyright Issues..,Picture came from BicolMail shot by R. Villaflor., they own the image)
Categories: General Tags:

Dear me., welcome

November 28th, 2008 No comments

Well in a list of things that we should do before we reach 30 (though silently hoping we never age!) blogging is between learning a new and exciting sport (a.k.a Sungka) and finding a cure for cancer. Well, two down..,now for the cure for cancer (hmmn...we're betting Iced salabat )
Categories: General Tags:

Road to Perversion

November 26th, 2008 No comments
Categories: General Tags:

Mayor Laging Handa!

November 26th, 2008 No comments

At the November 22 opening ceremonies of the BSP Regional Jamborette in this city, Mayor Jesse Robredo comes befitted in a boy scout uniform, with shining readiness and optimism to hurdle the new challenges facing the city.
Categories: Government, Pictures Tags:

Remnants: Market Afire (2)

November 26th, 2008 No comments

For ordinary Naguenos hit by the Market fire tragedy, at a time where economy plunges at an all-time low, resilience is seen after the fire and smoke settled. Rebuilding lives doesn't seem like a smooth task, but it is never late to make a brand new start.
Categories: Government, Pictures Tags:

Remnants: Market Afire (1)

November 26th, 2008 No comments

A fireman busy himself in the wee hours of November 7, putting off what's left of the fire and smoke in the Naga City Public Market vicinity.
Categories: Government, Pictures Tags:

Remnants: Market Afire

November 26th, 2008 No comments

What's left to be salvaged? A few scraps from the ashes, some goods not good enough to fill consumers' baskets... and hundreds of families without a source of living. But help's not far.
Categories: Government, Pictures Tags:

BIKOLIANA

November 26th, 2008 No comments
Sa satuyang panahon an katikapoan ni kadunongan labi namamati. An kadunongan na nakagamot sa konteksto bako sana sa satuyang panahon kundi sa satuyang nakaagi asin sa padagos na agi-agi. Sa sakuyang eskwelahan, mantang pinagrorokyaw an mga kapangganahan kan akademya susog na mismo sa diskurso kan panahon, makangalas asin makamundo na mantang igwang ispisipikong pakanood sa saindang mga kurso, an mga tawong ini mayo o kulang sa pagkanood sa saindang sadiring kultura, sa saindang istorya asin an kritikal na paghorop-horop kan saindang panahon. Kun igwa man kapasidad kuta an estudyante, ini nadadara kan mas dakulang a'ngat asin pagtulod kan mga pwersa arog kan kabotan kan magurang, kan uso asin sa kadakul pang iba. Alagad, sa panahon nin agresibong pwersa nin pagluwas sa kinaban, kan inaapod niyatong globalisasyon, orog man na minakusog an pwersa na nag-aapod satuya na magbalik sa satuyang konteksto, an lokalisasyon kan mga bagay-bagay na orog na matulod asin mapapusog kan satuyang identidad sa panahon kan mga birtwal asin sa mga gibong gabos na sana pwedeng iapon sa Balatas o kaya sa satuyang mga recycle bin.

Nin huli ta an Nobyembre bako na sanang bulan kan mga gadan, kundi bulan naman nin mga libro, masasabing an publikasyon sa Bikol saro na sa progresibong industriya asin gawi nin nin mga Bikolnon apwera sa satuyang mga inaarog-arog, orog na kun ano an itinatao kan satuyang nasyonal o maka-Manilang impluwensya. Sa panahon niyato ngonyan sa Bikol, maogma an nagyayaring minsan an mga nakabase na sa Manilang parasurat minimidbid pa man giraray na mga Bikolnon orog nang gayong idtong nagpuon digdi, naghali digdi asin mawot na mag-erok sa kontekstong ini. Mawot kong sambiton para sa kolum na ini, an duwang libro na nagsasaysay kan satuyang agi-agi bilang mga Bikolnon, an saro sa literatura, an saro man sa siyensya.

Enot, iyo an kapangganahan kan libro nin mga rawitdawit ni Victor Dennis Nierva, an Antispasyon na pinublikar kan Goldprint Publishing House. An nasabing libro ni Nierva saro sa tolong nanggana sa National Book Awards. Ini an kumpletong sinurat kan mga kritiko kan Manila Critics Circle bilang pagmidbid sa libro ni Nierva na sinabing kong sarong koleksyon na minataong kabray sa Bikolnon na kalag, sarong koleksyon nin mga berso na may iwinawalat sa puso, may kulibat sa kublit asin nagtutulod sa pagrumdom. Sa citation na itinao ki Nierva sinabi na: 'In less enlightened times, poetry was thought to have been written only in the metropolis, seen as the center and arbiter of culture and taste. In the last ten years, regional publishing has begun to produce excellent books of literature. One of them is Antisipasyon asin iba pang Rawitdawit sa Bikol asin Ingles, written by Victor Dennis T. Nierva and published by Goldprint in Naga City. Images of the poet’s Bicol Region are luxuriant in this book. They are memories, presences, and forebodings. But always, the poet’s pen is restrained, the images and lines chiseled. This is a young poet’s book, but some of the poems in this collection—whether in their original Bikol or translated into English—are already some of the best poems of his generation. For the lapidary quality of his poetry, the National Book Award for Poetry is given to Antisipasyon asin iba pang Rawitdawit sa Bikol asin Ingles. ' An kapangganahan ni Nierva sarong pagpapatunay na an sentro kan kultura bako sana sa Manila o sa iba pang Metropolis, bako man ining sarong pagtulod sa ideya na an Naga o an Lupi kan memorya ni Nierva yaon na sa mapa kan modernisasyon, susog sa sukol kan luwas o kan Kanluranin. Ini nagpapahiling na demokratiko na an patag kan impormasyon asin ideya asin gabos na kita igwang kapasidad na magkaigwa kan mga nasabing impormasyon na minabaha sa satuyang memorya asin agimad-mad. Alagad, makahulugan na sambiton na dawa siring kaini, an mga parasurat na arog ni Nierva minagamot sa sarong panahon, minabalik sa kun ano an nakaagi, bagay na gingibo kan satuyang mga parasurat asin iskolar ngonyan. An pagsalingoy bako na saang monopoliya kan mga historyador, magin an mga parasurat na mantang minasalingoy, dai man napapanlingaw na an panahon niyato, panahon man niyato asin ini sana an panahon. Kun kaya, an parasurat arog ni Nierva, mantang igwang pagsalingoy na gingibo, igwa man ini kan diskurso sa satuyang kapanahunan, ta ano man an kapanahunan niyato kundi an katakod kan naka-agi. An libro ni Nierva sarong dakulang kabtang sa pagpapwisa kan koleksyon nin Bikoliana. Bako na sana ining sakop kan mga agi-agi, nobena, Misal na Bikol, suanoy na osipon, lumang kalendaryo, mga tinipon na ariwaga kundi ini buhay asin nagtatalubo asin sasabihon ko, nakikilaban pa man sa kawaran interes kan kadaklan na Bikolnon asin sa apod kan panahon buda talbo.

An sunod na libro na dakulang dugang sa satuyang koleksyon, iyo an libro ni Emelina Regis mapapadapit sa Rapu-Rapu asin sa makangirhat na dulot kan pagmimina. Si Regis, apwera sa pagiging scientist saro man na parasurat, ginawadan nin Palanca asin sarong paratukdo. Bagay na makahulugan na hilingon sa satuyang mga kahimanwa na nagdodble o nagtritriple pa kan saindang paghiro sa Bikol nin huli ta an gabos kinakakan na sana kan mga kursong sa hiling niyato mas orog na makakatabang sa pamilya asin sa kun ano man an may koneksyon sa pamilya. Dai ta pa man iniisip bilang sarong banwaan an satuyang banwaan. Baranga kita asin kun baga man napagsasaro kita iyo ini sa imahe kan mga basketbol asin boksing gayod. An libro ni Regis na The Impacts of Mining: The Case of Rapu-Rapu Island na pinublikar kan Ateneo de Naga University Press ngonyan na taon, sarong pagpapahiling na an sarong boses mas makahulugan sa kurahaw kan kagabsan. Maisog an mga ebidensya asin resulta nin huli ta dai sana ini nakagamot sa pagsagin-sagin kundi ini nakagamot sa sayantipikong pag-adal. Mantang pinapapayaman kita kan libro ni Regis, pinapahiling man kaini an orog kahiwas na pandok nin katikapoan nin mga disiplina. Dai pa kita nagkakaigwa nin dakul na mga Regis, dakul na mga sayantista, dakul na mga iskolar na mantang pigtiutukdoan sa pan-sulnupan na disiplina, sinda minagamot sa kontekstong Bikol. Kun kaya bakong makangalas, na an mga naenot na pag-adal sa Bikol, mga artikulo asin testimonya sa satuyang rehiyon, sinurat kan mga fraile asin mga Amerikano asin iba pang rasang iskolar. Ngonyan, inaapodan kita na magkaigwa nin mga panibagong iskolar asin parasurat na mantang dai man katal sa kinaban asin sa istorya kan banwaan, sinda nakagamot, sinda nagdadanay, sinda na orog na pigpapakusog an satuyang pakamidbid sa sadiri, sa komunidad asin rehiyon asin sa masakiton na ideya kun ano an nasyon. Alagad ano an mangyayari kun an gabos na satuyang inaalmasi kinua kan mga kursong iyo in-demand sa kinaban na iyo an London, an Dubai o an Amerika kan satuyang imahinasyon. Sa libro ni Regis asin Nierva, ini an Lupi, an Rapu-Rapu, an Bikol kan gabos na panahon.
Categories: Blogs, Personal Tags:

‘Lola Oas’

November 26th, 2008 No comments
TWO DAYS ago, we finally laid her to rest at the Bagsa cemetery in Oas, Albay, beside her husband she outlived for 18 years, the last 13 of which she spent with us in Pacol.

During the funeral discourse given by Ramil Martinez, our circuit overseer, I couldn't hold back my tears, as I do now while writing this post, as we sang "The Resurrection Joy." Ordinarily, when attending the funeral of other Jehovah's Witnesses, I would sing that melancholy song with gusto, fired up by the biblical hope of resurrection, knowing that our sorrow is but a fleeting pain we all must bear.

But that warm afternoon, my voice gave up right at the end of the first line. I ended up sobbing quietly and wiping my tears on my little Nokie's red dress. When the talk ended and it was time for us to close her casket and take the two-kilometer journey to Bagsa, my wife Lynn and other kins were crying hard, especially Nana Puyet, her younger sister whose house in Tobog hosted Mama's last two nights in her hometown.

My Sofia and Pep were crying inconsolably, especially the latter who doted on her "Lola Oas," as the late Corazon Recongco Reoveros came to be known among my children and close family friends. The night before, a relative installed a karaoke at Nana Puyet's frontyard, where anyone, for five pesos, can sing any available tune in the songbook to his heart's content. I asked Pep to sing "Panalangin" once more, knowing how special that song is to her grandma.

Alas, what that song yearned for was not to be, at least in this earthly life. For glioblastoma multiforme (GBM), the deadliest and most devastating form of brain tumor, took her life. Death came rather quickly, though not suddenly. Last summer, we took the car and drove to Manila, where I brought Mama and Ophelia Bianca to Tata Tol (as we call her brother Melchor), in San Pedro, Laguna. Despite her advancing age, she was still vibrant and full of life and love for her grandchildren, especially my seven who literally grew at her feet. Little did I realize that it was to be their last time together as siblings.

About a month back, she was still her usual self: the overly protective lola who will never allow anyone at Grandview Elementary to mess with her grandchildren, the able overseer of the Prilles of Pacol household while I and my wife are away for work, the steadfastly faithful witness of her God, the glue that for 13 eventful years held our family together. Until one fateful Saturday morning in mid-October, when after securing our daily fill of tsamporado, macaroni and pansit from the neighborhood joint, she inexplicably slipped and hurt her head.

As Mama wouldn't get well as she used to, two CT scans confirmed the unthinkable: our Lola Oas was dying from brain tumor. When she was discharged from the hospital on November 1, her doctors wouldn't tell us how long. But we did not realize Mama would leave us so quickly.

Last Wednesday afternoon (early evening at the US West Coast), as we were preparing to board our return flight to Manila from a San Francisco conference, Lynn's text message came swiftly: Mama has passed away. Pep's slighted grandma was 75 when she left us, but God willing, we look forward to seeing her again, in her usual hopeful, zestful and vibrant self, in the near future.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Eye Video Productions: CSNHS Naga City: IV-De Leon Speech Choir Competition 2008

November 25th, 2008 No comments
Website: eyevideo.synthasite.com CAMARINES SUR NATIONAL HIGH SCHOOL NAGA CITY VIDEO MADE AND SHOT BY IAN MAR PORTUGUEZ-NEBRES LEE EYE VIDEO PRODUCTIONS
Views:
351
0
ratings
Time:
07:27
More in
Travel & Events
Categories: Videos, YouTube Tags:

obra

November 25th, 2008 No comments


ISANG AWIT

Paano ba ipapakilala ang taong patuloy
na binubuo pa ng alaala—
ng kung ano ang maiiwan at iiwanan?

Sa kanya, ang bawat sandali ay pagpili.
Walang mga pasakalye. Tanging mga detalye
lamang katulad ng kung paano ko ginagawaran
ng tingin ang isang bakanteng upuan
o ang bukas na pintuan ng lumang simbahan.

Lagi’t laging may darating, may magtatangkang
umupo at makikipag-usap sa puso. May papasok
sa simbahan upang takasan marahil ang usok
ng mundo. At may maiiwan sa lahat ng ito.
Ito marahil ang dahilan ng lahat ng ating paghihintay.

Umaawit ngayon ang mga dahon ng pino
at ang hangin ay korong sumisipol
ng isang pamilyar na tono at may naiiwang
himig maging sa katahimikan ng aking pag-iisa.

Kristian S. Cordero
Categories: Blogs, Personal Tags:

obra rinconada

November 24th, 2008 No comments
MGA LIRIKO GIKAN SA TATARAMON KAN MGA TAWONG GARO SA PERIKO KUN MAGRAWITDAWIT

I. Guernica ni Guy


Picasso, lang-urag ka gibo mo, Guy.

Masinggan su diskarte mo, putol-
putol na tawo, nailudnan na kabayo.

Minasinggan talaga sira, Guy
ngamin di na mabisto.

Ta dakulu pa su iyak ko nagliligid na payo,
su toro pinakamalangtakot na demonyo.

Ikaungot na di sasabiyon ko,
piro pagkatapos kong mabayad su gibo mo, Guy.

Narumruman ko sa mga bungot na naulog
sadto tabidan, arog sana gayod kan talaga a tawo.

sisigidon, mauulog, malulupa o malulumos
sa imburnal ka kanatong suruhay-suhay na istorya.

II. Auschwitz

Agko istorya—
nagbisara ko sa usad na eskwela
nakasupong sa pulang t-shirt na agko
lulawgon ni Hitler saka Natsing logo.

Sabi ko bisto mo iton siton bado mo.
Amo, si Adolf simbag kanako.
Iya nag-imbento ko Auschwitz
na amu pigguguranan ko mga witch.

‘Ta unu ta ungot iya sa witch?’

‘Ay ta paraagaw kaya a mga witch
sa balon niyang sandwich.’


III. Kansyon para sa Hiroshima ag Nagasaki


Unung alduw a pupuraon sa kalendaryo?
Adi gad na duwang alduw sa Agosto.

Alagad ta nangyari na baga adtong impyerno
durudiretso na pagtanos, ngamin na dara ka turismo.
Sadi tin-nama, amu di mga datos, tadi di mga retrato.

Ay nagrurumarom a pagrumrum,
maagnuw na a pagkalipunguw.

Ku sunudan na alduw gad na adto
darwang tagiti a di nabilang ni Amang Diyos?

IV. 911, Nueva York

Nasungot si Amang Diyos
ku talbo galin sadto darwang edispisyo.

Sagkod ngowan kunu, di pa naalin,
di pa binubuklat a mata ku hustisya.


V. Irak man ka mga taga-Iraq


Irak man ka mga taga-Iraq
a mga tawo dagos nang nagkawatak-watak.
Pigsusuway, pigpipiripidaso a awak
ka mga badil, bombang sin-nasabog
na kaamu sana sa tawong napapusngak.

Irak man ka mga taga-Iraq
kunu pumupundo sa pag-lindong ka
raga nira adi pangas, paslo, podersong agila
na an puso maitum pa sa sangribong uwak?
Categories: Blogs, Personal Tags:

out!

November 24th, 2008 No comments


See the newest issue here.
Categories: Blogs, Personal Tags: