Archive

Archive for April, 2009

Caught in the act


Public Safety Executive Officer Lito Del Rosario caught minors playing Tugudong in Brgy. Igualdad. Such operation have been prohibited in the City which lure children to engage in gambling than attending school. Five units were confiscated during the inspection.
Categories: Government, Pictures Tags:

Hindering Holy Hiccups

April 27th, 2009 No comments
Napuunan naman lang magbikol ngunyan na aldaw. Dagus daguson na.

Puon kaya kan nagluwas si aki ko, si pangaduwa, tong lalake (sana), nagruluwasan naman si mga sinaunang mga pagtubod.

Eh ang bagong mundag baga pahingurag nin mga blemishes (hehe sosyal) sa mukha. Sabi kan mga ranggurs samo dae daa pagtuyawon ta baka daa maglala. Dae daa lamang nungka banggiton kung may nagbabakbak o kaya may puti ta baka daa magurugbon. Eh, ako pa naman si bakong makaluma. Pano man yan maugbon? Sa pagtuyaw sana? Kung arog lang kayan, haloy ko na kuta tigtuyaw si saro-sarong punggod ni AJ Dee kan college pa kami para nagurugbon nin sangkatutak hanggang maging arog na siya sako, punggod na tinubuan nin mukha.

Uni pa ang makaturitriste, dae daa pag bayaan ang aki na solo. Kung babayaan man, maglaag nin tolong gihoy (walis tingting) sa taid nya. Ini daa ang pangontra sa taong lipod, aswang, o ano pa man na taong lupa. Eh ano ang gigibuhon kan gihoy, nagaasa sinda na may sarong multo na makua kaini tapos pag may nagraning aswang hahagupiton kan si gihoy? Kapraningan ano, nagaasa sa taong lipod para magrapas nin taong lipod. Hay, nakakapraning.

Tano pati tolo??? Dae na lang kaya buong sighid para mas epektib? Tolo para sa I love you??? Ano yan garo Lost may numbers? Sa states o africa o london kaya ginigibo man yan? Ang mas dakulang problema, may sighid man daw duman?

Ini aram ko gibogibo man nindo. Kung nagsisinok ang aki, ano ngani yan sa english? Hiccup, hehe sosyal na naman. Magkua nin sadit na papel, tong malinig ha, bakong pinuknitan sa diyaryo, gibuhong square, laagan nin art, lawayan sabay itaplak sa angog. Bilang ka lang mga pirang minuto, viola! Sinok away!

Aminon ko tatanga tanga man ako, nagtinubod tubod man sa mga ranggurs. Hehehe. Ano man daw ang logic diyan ano? Hamag yan.
Categories: General Tags:

Shame, Shame, Shame

April 27th, 2009 No comments
Due to the lingering effects of our office squabble and the instantaneous birth of my son, I am currently suffering (more) financially. So last Saturday, ay inda bikolon ko na lang daw...

Kaya kan Sabado, naghanap ako nin paagi kung pano magkakasagtak. Eh, aldaw man kaya mau nin negosyo sa plaza o sa Rodson. Dae man ako pwedeng magapply sikyu sa SM ta tapos na ang job fair. (Trese mil daa ang bulan, sayang ano) Saka mau man akong kusog boot magshoplift sa E-mall. Maray sana kung 7-11 yan ta madali sana magsikwat nin toblerone. Hade, noi o tong lalakeng sasambiton ko pero dae ko papangaranan???

Kaya uni ang solusyon.... Tambunting.... hehehe. Mau nang mauutangan hay, kumbaga said na. Alang na ang bubon. Labot na ang bulsa. Ni dilimon mau nang pambakal. Ok naman? Garo desperado na?

Since (ay buray naka-english lugod ako) mau man akong yaman o ginto o alahas ano pa man ang pwedeng isangra, eh di cellphone na sana. Garo naman lang relo ngani idtong cellphone ko ta mau man nagtetext. Hehehe. Ay, bako ko pa nganing cellphone saka Nokia 6680 sana. Dae man suba-suba, de camera man ito saka nakakapatugtog man nin Mp3. Kaya lang raot na ang battery ta butog na (hehehe, nice Nald).

Di amay-amay ano? Mau pa akong karikarigos. Nagsulot man ako nin maray na shorts saka bagong bado para dae man ako mapagkamalan na snatcher. Dae na ako nagpahamot ta grabe na yan baka atyan kayan may magkacrush na sako. Dara ang ultimong diyes pesos nagpasiring na ako sa Cebuena Lhuiller. Dae ko sigurado kung si tigcocommercial ini ni Juday. Enewei, baduyon na. Sa topic na kita.

Di naglaog na ako. No turning back. Tigahapot ko pa si gwardiya kung may pila o kung matao pang number. Momong pano. Eh duduwa man lang kami na masangra. Sa boot boot ko, maray dae makasupog. Mayo nakakabisto sako. Di diretso na ako sa may window ano. Sabay...

Tyadaan...! Ang nasabat sako si Jorge Jet Jarme (Garo pang artista ang pangrana). Si kaklase ko sa Ateneo kan high school. Honors class man daa kami. Eh di nabigla ako, sabay siya man nabigla napataram nin "oi, Vince" Sosyal ano? Vince hehehe. paVirivince, Enteng man lang. Ang Vince para sa may kwarta lang, o kotse o kaya man agom si Patricia Bermudez.

Dae ko palan nadescribe si Jorge, payat may hitsura man, may GF ta pirang beses ko na nakasabatan sa centro kaya mga 80% sure na akong dae bakre tapos ngunyan ko lang naaraman na siya palan ang The Pawner. O sya eh di mau naman aratrasan, sabi ko "nagsasangra kamo nin cellphone?" Simbag man siya, "Anong unit?"

"6680."

Nagpause siya ano. Eh di kabado ako. Doble kasusupog kung dae pwede. Baka magtarakop ako nin mukha o kaya magsuba na lang, hehe try lang padi, tigheleng ko lang ang worth. Maray sana ta nagtaram na si Jorge nin "1000 padi." Sangribo lang? 1000? Sangribo? Para sa gabus kong pagal, eu lang yan? Eh di no choice sabi ko "sige na padi."

Si kinse minutos na pagtindog ko duman ang pinakahaloy na kinse minutos sa buhay ko. Siyempre awkward silence. Mayo man akong maitaram. Eh dae man kami close. Siguro nakagrupo ko siya sa group play, once lang pero dae ko na tanda. Eh di uto na tinao na sako, tiglaag na sa supot si cellphone na baka sa birthday ko pa maheleng. Sabay tao sako kan 960 pesos net of advance interest.

Shame shame talaga as I was walking out the door. So kahiya. Kaya lang kan nasa market na ako, habang nagbabakal nin pesh and meat, nagiromdoman ko. Hamag yan tano ako masusupog? Si Jorge ngani sa Cebuana Lhuiller nagtratrabaho. Eh Atenista man siya saka Honor's class pa?! Hehehe.

Yan nagmaray maray na ang pagmate ko. Sabay sabi sa sadiri ko "Whatever Jorge, You're such a Major Loser!" (masakiton palan i hand signal ang letter J)
Categories: General Tags:

Fellows for the 6th Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol

April 26th, 2009 No comments

The Arejola Foundation for Social Responsibility, Inc. announces the ten (10) fellows for the 6th Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol. They are:

• Johner A. Caneba (Iriga City)
• Troy Christopher V. Carretas (Legazpi City)
• Welbert Cipria (Tabaco City)
• Jan Kevin de Quiros (Naga City)
• Richard Madrilejo (Tabaco City)
• Ma. Bernadette Negrite (Calabanga, Camarines Sur)
• Eileen Nidea-Parrocha (Ragay, Camarines Sur)
• Fe F. Peralta (Pili, Camarines Sur)
• Ryen Paul Sumayao (Pili, Camarines Sur)
• Eduardo E. Uy, Jr. (Gubat, Sorsogon)

The 6th JAFWPB will be held on 23-25 May 2009, at the Caceres Cathecetical Center, Basilica Minore Complex, Balatas Road, Naga City.

The panelists for this year's workshop is composed of writers Carlos A. Arejola, Jose Jason Chancoco, Kristian S. Cordero (workshop director), Victor Dennis Nierva, and Adrian V. Remodo.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Fellows for the 6th Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol

April 26th, 2009 1 comment
The Arejola Foundation for Social Responsibility, Inc. announces the ten (10) fellows for the 6th Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol. They are:
• Johner A. Caneba (Iriga City)• Troy Christopher V. Carretas (Legazpi City)• Welbert Cipria (Tabaco City)• Jan Kevin de Quiros (Naga City)• Richard Madrilejo (Tabaco City)• Ma. Bernadette Negrite (Calabanga, Camarines Sur)• Eileen Nidea-Parrocha (Ragay, Camarines Sur)• Fe F. Peralta (Pili, Camarines Sur)• Ryen Paul Sumayao (Pili, Camarines Sur)• Eduardo E. Uy, Jr. (Gubat, Sorsogon)
The 6th JAFWPB will be held on 23-25 May 2009, at the Caceres Cathecetical Center, Basilica Minore Complex, Balatas Road, Naga City.
The panelists for this year's workshop is composed of writers Carlos A. Arejola, Jose Jason Chancoco, Kristian S. Cordero (workshop director), Victor Dennis Nierva, and Adrian V. Remodo.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Signos nin pagrûrô

April 26th, 2009 No comments

HONÀ KO, TAMA NA an kabalintunaan para ipasabot an sarong klase nin pag-agrangay. Alagad matapos magluwas an ‘Vestiges of progress’ digdi sa column ko pirang semana na an nakakaagi, naenkaminar ako kan pirang mga katood sa internet na bilogon logod bilang sarong paghiro o movement an agrangay sa palta-rason nang pagbugtak nin mga karatulang kulang na sanang hayagan nang sabihon kan mga politiko na iboto sinda sa paaboton na pirilian. Sabi ngani kan sarong nagkomento sa ginibo kong grupo sa paagi kan Facebook(dot)com, nakakarima-rima na suboot an practice na ini sa Pilipinas. Alagad orog na digdi sa Bikol, haros daing pagduwa-duwa an satong mga linalaoman kuta nang mga namamayo sa pagbugtak kan saindang mga lalawgon asin ngaran—in big, all-caps, bold letters—sa mga karatula binubugtak sa mga proyekto asin iba pa, na sa totoo sana, mayo man kamanungdanan.

An mobimiyentong ‘KontraKaratula’ o Kilusan Kontra Karatula ng Gagong Politika, ngaran na tinao kan maorag na para-rawitdawit asin translator na si Marne Kilates para sa orihinal kong konseptong Label-less Philippines. Katuyuhan kan mobimiyento na ipahiling an nakakarima-rimang paggastos kan satong mga politiko sa kwarta kan mga tawo para sana sa pagpapa-guwapo sa mga karatulang mahihiling ta haros sa lambang kanto kan satong banwaan ngunyan.

Bihira sana ini, alagad didiretsahon ko na; huli ta dapat na kitang maanggot. Pag minaabot an aldaw nin pag-file kan satong mga buwis, mamundo na labi-kadakula an nababawas sa satong pinaghanapbuhayan, kaiba an kahapotan na sain ini napapaduman?

Tibaad, kaipuhan ta nang mangapudan—o sa totoo sana, maghapot logod; halimbawa, ki Congressman Luis Villafuerte kun tano ta haros lambang road sign sa segundo distrito kan Camarines Sur may nakakabit na sadit na karatulang may nakasurat na pangaran niya. O kun tano ta kaipuhan na gayong nakabuyangyang an ngaran niya sa atop asin iba pang parte kan arin man na building na ipinagibo o pinapinturahan niya. Sa tinampong hali sa Naga pasiring sa Calabanga, pirang lalawgon ni Luis Villafuerte an nakabalandra para ipaabot sa gabos na siya daa an nagpapapakarhay kan tinampo. O ki Governor Lray Villafuerte, kun tano ta sa gabos na proyekto, naisip niya pang magpagibo nin kadakol na tarpaulins na nakabalaybay sa mga baro-banwaan na nagko-congratulate sa mga graduates kaiba an litrato niya. Sa mga harong sa gilid kan highway, 2009 calendar model si Lray—orang background, blue text. O ki Dato Arroyo, na an paskil na ‘Iskolar ni Dato’ garo bagang nagpapahiling na utang na boot pa kan mga recipients kun makakakua sinda kaini; kaiba pa an kadakol niya man na mga karatula para sa graduation; mala ta pati pagpapintura nin mga kudal sa eskwelahan igwa pang ngaran. Sa primer distrito ngani, an mga ‘dangerous curves’ asin iba pang mga patanid, nadugangan na nin ‘a reminder from Cong. Dato.’

Dai ini nasusuhay sa mga politiko ta sa nasyonal na lebel, arog ni Senador Mar Roxas, na igwa man nangalat-kalat na mga graduation tarps. Sa Manila, an lalawgon ni Congresswoman Trisha Bonoan-David kasusupog nang nakabalandra sa lambang kanto kan Sampaloc. Sa Quezon City mahihiling mo sa haros gabos na lugar an signature na SB para ki Mayor Sonny Belmonte. An superman symbol ni Konsehal Bong Suntay, an ngaran sa mga kudal ninda Janet Malaya asin Nanette Castelo Daza, iyo an pirming mahihiling sa QC. Asin malilingawan pa daw an darakulang streamers ni Bayani Fernando na maski sa mga probinsiya nakaarabot.

Sa totoo sana, nakakasupog na an practice na ini. Ta kun pag-aatid-atidon, bakong arog kaini sa ibang nasyon. Nakakasupog huli man ta tinotogotan ta na gibohon ini sato kan satong mga trapolitiko. Sa gabos, nakakasupog huli ta kita na an nasusupog na dai sinda nasusupog sa sato na mga nagbabayad nin buwis. Digdi sato, kita an nakikimaherak sa mga trapolitiko para sa mga proyekto, tabang, asin iba pang bagay, na sa totoo sana, responsibilidad nindang itao sato bilang mga elehidong lider. Bako tang responsibilidad an magbayad nin buwas para gastoson sana sa pagpapagayon kan saindang imahen.

Sa Facebook ngunyan, padagos na nagdadakol an nagmimiyembro sa KontraKaratula, hale sa manlaenlaen na parte kan nasyon. May nagpapahayag na haloy na palan sindang nau-uyam asin nababaldê kan gaweng ini kan mga trapolitiko, naghahalat sanang may manginotan asin magtaram. May mga abogadong nangako nang matabang, may sarong independent legislator na nagsabing matabang siya kun paggibo nin ley an kaipuhan. Tibaan panahon na para ibawal ini kan ley.

Sadit sana ining bagay, alagad sa hiling ko, dakula an impact na magigibo kaini sa pangaturogan tang linigon an electoral process kan nasyon. Sa panahon na ini, medyo elusive kun iisipon an kamawotan na ini, huli ta: siisay man kita kumpara sa poder ninda?

Alagad, dapat nindang marealisar na orog kitang mapoder bilang mga namamanwaan na nagluklok sainda sa lugar na kinamumugtakan ninda ngunyan. Dapat nindang marealisar na nakakasupog na an saindang ginigibo.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Signos nin pagrûrô

April 26th, 2009 No comments
HONÀ KO, TAMA NA an kabalintunaan para ipasabot an sarong klase nin pag-agrangay. Alagad matapos magluwas an ‘Vestiges of progress’ digdi sa column ko pirang semana na an nakakaagi, naenkaminar ako kan pirang mga katood sa internet na bilogon logod bilang sarong paghiro o movement an agrangay sa palta-rason nang pagbugtak nin mga karatulang kulang na sanang hayagan nang sabihon kan mga politiko na iboto sinda sa paaboton na pirilian. Sabi ngani kan sarong nagkomento sa ginibo kong grupo sa paagi kan Facebook(dot)com, nakakarima-rima na suboot an practice na ini sa Pilipinas. Alagad orog na digdi sa Bikol, haros daing pagduwa-duwa an satong mga linalaoman kuta nang mga namamayo sa pagbugtak kan saindang mga lalawgon asin ngaran—in big, all-caps, bold letters—sa mga karatula binubugtak sa mga proyekto asin iba pa, na sa totoo sana, mayo man kamanungdanan.An mobimiyentong ‘KontraKaratula’ o Kilusan Kontra Karatula ng Gagong Politika, ngaran na tinao kan maorag na para-rawitdawit asin translator na si Marne Kilates para sa orihinal kong konseptong Label-less Philippines. Katuyuhan kan mobimiyento na ipahiling an nakakarima-rimang paggastos kan satong mga politiko sa kwarta kan mga tawo para sana sa pagpapa-guwapo sa mga karatulang mahihiling ta haros sa lambang kanto kan satong banwaan ngunyan.Bihira sana ini, alagad didiretsahon ko na; huli ta dapat na kitang maanggot. Pag minaabot an aldaw nin pag-file kan satong mga buwis, mamundo na labi-kadakula an nababawas sa satong pinaghanapbuhayan, kaiba an kahapotan na sain ini napapaduman?Tibaad, kaipuhan ta nang mangapudan—o sa totoo sana, maghapot logod; halimbawa, ki Congressman Luis Villafuerte kun tano ta haros lambang road sign sa segundo distrito kan Camarines Sur may nakakabit na sadit na karatulang may nakasurat na pangaran niya. O kun tano ta kaipuhan na gayong nakabuyangyang an ngaran niya sa atop asin iba pang parte kan arin man na building na ipinagibo o pinapinturahan niya. Sa tinampong hali sa Naga pasiring sa Calabanga, pirang lalawgon ni Luis Villafuerte an nakabalandra para ipaabot sa gabos na siya daa an nagpapapakarhay kan tinampo. O ki Governor Lray Villafuerte, kun tano ta sa gabos na proyekto, naisip niya pang magpagibo nin kadakol na tarpaulins na nakabalaybay sa mga baro-banwaan na nagko-congratulate sa mga graduates kaiba an litrato niya. Sa mga harong sa gilid kan highway, 2009 calendar model si Lray—orang background, blue text. O ki Dato Arroyo, na an paskil na ‘Iskolar ni Dato’ garo bagang nagpapahiling na utang na boot pa kan mga recipients kun makakakua sinda kaini; kaiba pa an kadakol niya man na mga karatula para sa graduation; mala ta pati pagpapintura nin mga kudal sa eskwelahan igwa pang ngaran. Sa primer distrito ngani, an mga ‘dangerous curves’ asin iba pang mga patanid, nadugangan na nin ‘a reminder from Cong. Dato.’Dai ini nasusuhay sa mga politiko ta sa nasyonal na lebel, arog ni Senador Mar Roxas, na igwa man nangalat-kalat na mga graduation tarps. Sa Manila, an lalawgon ni Congresswoman Trisha Bonoan-David kasusupog nang nakabalandra sa lambang kanto kan Sampaloc. Sa Quezon City mahihiling mo sa haros gabos na lugar an signature na SB para ki Mayor Sonny Belmonte. An superman symbol ni Konsehal Bong Suntay, an ngaran sa mga kudal ninda Janet Malaya asin Nanette Castelo Daza, iyo an pirming mahihiling sa QC. Asin malilingawan pa daw an darakulang streamers ni Bayani Fernando na maski sa mga probinsiya nakaarabot.Sa totoo sana, nakakasupog na an practice na ini. Ta kun pag-aatid-atidon, bakong arog kaini sa ibang nasyon. Nakakasupog huli man ta tinotogotan ta na gibohon ini sato kan satong mga trapolitiko. Sa gabos, nakakasupog huli ta kita na an nasusupog na dai sinda nasusupog sa sato na mga nagbabayad nin buwis. Digdi sato, kita an nakikimaherak sa mga trapolitiko para sa mga proyekto, tabang, asin iba pang bagay, na sa totoo sana, responsibilidad nindang itao sato bilang mga elehidong lider. Bako tang responsibilidad an magbayad nin buwas para gastoson sana sa pagpapagayon kan saindang imahen.Sa Facebook ngunyan, padagos na nagdadakol an nagmimiyembro sa KontraKaratula, hale sa manlaenlaen na parte kan nasyon. May nagpapahayag na haloy na palan sindang nau-uyam asin nababaldê kan gaweng ini kan mga trapolitiko, naghahalat sanang may manginotan asin magtaram. May mga abogadong nangako nang matabang, may sarong independent legislator na nagsabing matabang siya kun paggibo nin ley an kaipuhan. Tibaan panahon na para ibawal ini kan ley.Sadit sana ining bagay, alagad sa hiling ko, dakula an impact na magigibo kaini sa pangaturogan tang linigon an electoral process kan nasyon. Sa panahon na ini, medyo elusive kun iisipon an kamawotan na ini, huli ta: siisay man kita kumpara sa poder ninda?Alagad, dapat nindang marealisar na orog kitang mapoder bilang mga namamanwaan na nagluklok sainda sa lugar na kinamumugtakan ninda ngunyan. Dapat nindang marealisar na nakakasupog na an saindang ginigibo.
Categories: Blogs, Personal Tags:

SM Naga

April 24th, 2009 No comments

It's here; and it's turning out to be one big freakin' flop... well at least that's what we predict.
I mean nothing's really much new.., no F&H, Solo, National Bookstore... not even Wendy's. Not that Legazpi's Pacific Mall offers anything new.., but come on people, we've been looking forward to this since we heard the jingle on the radio.
One good thing - cinemas. Goodbye to neck breaking, ear busting old cinema's and hello to - more conservative masa-pleasing movies delivered in - crisp sound and clear images. Hmmn... crappy movies or crappy sound system?
So question, when is Robinson's going to put up theirs.., Cause we're not holding our breath for May 1 (SM's opening).
Categories: General Tags:

at 26.

April 24th, 2009 No comments


photo by karola klier.
Categories: Blogs, Personal Tags:

SM Nagamall Final Update

April 23rd, 2009 No comments
Days before its opening on May 1st, some officemates were able to sneak in SM Naga. Obviously, it is still half done but there are a couple of welcome fixtures: ACE Hardware, National, 4 moviehouses which will open with the Pacquiao - Hatton match.

As I am told, the restaurants are new and very refreshing like Graceland, Bigg's, Mang Inasal, Ice Blink, KFC and Red Ribbon. What the fock!?!? Did naga centro relocate to SM? Can't they even bring in a Wendy's or Goldilocks or even for Pedro's sake Kenny's, Yellow Cab or DQ??? I guess we have to anticipate an Aling Cely's kinalas opening a branch in SM.

Here are some of the pictures from the inside courtesy of my officemates:



Categories: General Tags:

Another Trophy in the bag

April 22nd, 2009 No comments
I can imagine that warm feeling Michael Jordan had when he sank that 18 foot jumper in Delta Center to win his sixth and final NBA championship. Or the euphoria that surrounded Manny Pacquiao when he knocked down Erik Morales with his patented left hook in the third round of their third bout.

The last time I felt this way goes way back to the time I found out I got into the college of my choice which I eventually got kicked out of, or when I was named staff of the School Publication where I was maligned due to a controversial lampoon issue, or when got the Yes I was praying for from my first girlfriend, who eventually left me for complicated reasons. See, they all went to shitters but I am still at my utmost buoyant mood.

I am a Dad again. Last April 18At 12:54 pm, I got the news that I am a father to a six-pound healthy baby boy. What was supposed to be a day for regular checkup and ultrasound to determine the position of the baby turned out to be labor day. The responsible father that I am was up all night on a drinking spree banking on the the expected date of delivery of May 4th. Oh well, it still turned up well and good.

Enough with all the words, let the pictures tell the story of Mayce Akello P. Hidalgo:








Categories: General Tags:

elehiya

April 22nd, 2009 No comments

SARONG PAG-GIROMDOM
Para ki Josefina S. Nuñez

Igwang sarong Latino Amerikanong parasurat na nagsabi na an pinakamasakit na kagadanan iyo an enot na banggi. Duwang lado nin karanasan an nahihiling ko digdi: an primerong banggi kan mga binayaan o nagadanan asin panduwa an enot man na banggi kan nagadan duman sa estado o kamugtakan harayo sa harong, harayoon sa kinaban.

Kan nakaaging semana, nagadan an sakuyang tiyaon na si Josefina Nuñez o si Auntie Pining. Kaibahan ko an babaying ini sa kadakul na kabtang kann sakuyang buhay. Panduwang ina, enot sa mga katuod ko asin kaiba-iba sa mag okasyon, mapasimbahan man, sa mag cultural events, o minsan ngani sa pagpahayay-aya sa Lolo’s Bar, sa Bichara asin minsan sa CWC. Kayang guyod-guyudon sabi ngani. Pagkatapos kan pirang aldaw na pakikipaglaban (tibaad), dagos nang nautsan an sakuyang Auntie Pining asin sagkod ngonyan dai pa natatapos ining sakuyang enot na banggi. Kulang ngani an espasyong ini tanganing isalaysay an saiyang agi-agi asin naginibohan sa sakuya asin kun paano ko man siya nahiling na mabuhay asin idusay ini sa pagtabang sa kapwa orog na sa mga kapadian asin seminarista, sa mga preso asin sa saiyang mga katuod.

Nabisto ki si Auntie kan ako seminarista pa. Puon kaidto, binuksan niya an saiyang harong para sa sakuya asin minsan ngani kan bako na akong seminarista, pinadagos niya pa man ako giraray. Nag-istar ako saiya nin halawig na panahon asin ginibo niya ako sarong sadiri niyang aki. Kaibahan an saiyang tugang na si Auntie Fe, asin an maku-apong si Jackie, nag-istar kami sa laog nin sarong harong asin nagbilog nin pamilya. Ako para sa sainda asin sinda para sa sako. Sa laog kann harong ni Auntie sinurat ko an dakul sa sakuyang mag rawitdawit, sa laog kann harong ni Auntie, nag-adal ako kan sakuyang mag leksyon, nagtsek nin mag test papers, sa laog kan harong ni Auntie, namati ko an orog na pagpadangat kan mga tawong kayang laktawan an dugo, an pagtubod, an kamugtakan sa buhay.

Kun an pagiging magurang o agom dai naitao ki Auntie, mas orog niyang pinatalubo an pagiging ina asin mamomoton na tawo sa pag-agi nin pag-ako asin pag-ataman sa dai niya man ngani kaano-ano. An buhay ni Auntie buhay para sa kapwa-tawo. Sabi ninda, igwa daang sarong eksperinya na kaipuhan gibohon an sarong tawo—ini an pagsarig sa sarong istranghero sagkod na an istranghero magin katuod, magin kasaro, magin kadaupalang-palad.

Siisay an mahona na sa buhay ko mabibisto ko an arog ni Auntie Pining. Nagin marahay daw siya sa sako ta marahay ako saiya? O marahay lang talaga siyang tawo? Dakul an masabing marahay lang siyang tawo. Sa saiyang kagadanan, may parte sakuyang luhay-luhay man na magagadan, gigiromdomon siya kan gabos kong paggiromdom, sagkod sain, sagkod nuarin. Magigiromdoman ko an saiyang mga istorya kan saiyang pagka-aki, an saiyang mga lakwatsa sa Manila sakay an tren, an saiyang mga nakatrabaho, an saiyang mga istorya tungkol sa mga Amerikanong Heswita asin mga madre kan kolehiyo, an Naga na saiyang nahiling asin pinadangat. Gigiromdomon ko an saiyang debosyon sa Mahal na Ina, an saiyang pagsarig asin pagtubod sa simbahan asin an saiyang karahayan buot. Gigiromdom ko an kalunggay na ugbos niyang ginugulay, an marigoso na sinahugan nin chirizo, an saiyang sopas asin nilabunan na sira, an dai niyang pagkakan nin tilapia, an mga ataman niyang burak, an pagtukdo niya sako nin pagtipig nin gubing, an krismas tree sa harong na pirmi sanang nakatindog, an mga pagiromdom niya sa sakuya na mag-agom n asana kun dai man sana mapadi, an saiyang mga olok, an saiyang mga hapihap kun ako naghehelang, an saiyang matarom na hiling kun sige kong inum pagbabanggi, an gabos sa babaying ini na pinadangat ako na garo sadiri niyang aki. Gigiromdom siya kan gabos kong luha na sagkod ngonyan dai pa aram kun sain matugpa.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Forty Poor

April 21st, 2009 No comments
Categories: Blogs, Personal Tags:

Pagsurat

April 21st, 2009 No comments

MALIPOT ASIN MAPRESKO pa man giraray an Baguio minsan ini pano na nin kaharongan asin katatagbuan naman nin trapikong nagpapabontol sa buhay. Mantang sinusurat ko ini sa huring aldaw kan prestihiyosong UP National Writers Workshop, liwat akong napahapot sa sadiri kun pano ako nagsusurat. Sa sarong semanang pagtiripon para repasohon an gawe nin pagsurat asin mga panurat kan nagkakapirang mga parasurat kan nasyon, dakula an epekto sako para tanawon liwat an halipot pa man na dalan na sakong inagihan bilang parasurat.

Sa kinaban kan literatura, sarong hararom na hapot para sa sarong parasurat kun ano an saiyang poetika. Ini an mga bagay—penomenon, eksperiyensiya, mga tawo, lugar, asin iba pa—na minahurma asin minaapekto sa panurat kan sarong parasurat. Sa sakuyang eksperiyensiya, minabago-bago an poetika, minsan ngani dai ini klaro, minsan man labi-kalinaw. Kaidtong nagpopoon ako magtagasurat, boot ko sanang magpahayag nin emosyon, boot ko sanang magluwas nin mga bagay-bagay na magpapagian sa sakong pagkabuhay. Hinihiling kong sa mga panahon na idto, minaitok an sakong poetika sa literatura bilang katarsis—laom sana sa pansadiri asin labi-kaeksistensiyal. Sa mga panahon na idto, nahaman an mga enot na rawitdawit dapit sa pagkamoot, kaogmahan, kamunduan, pangyayari, asin iba pa, asin an mga ini sinurat kong garo baga dapit sana sa pagkayaon kan mga emosyon na ini.

Sa paglihis kan panahon—sa totoo, halipot pa sana man, nagin sentro kan sakong poetika an kinaban man kan iba. Nagin ining poetika nin pagmasid: mga eksperiyensiya na nin ibang tawo, mga agi-agi ninda, asin mga “tibaad” sa saindang buhay. Sa dakol na paagi, dai ko masabotan kun pano ko naiibugtak an sakong mga bitis sa saindang kamugtakan asin pagmate. Sa mga panahon na idto, suhay sa sako agi-agi an mga panurat na nahimo ko. An natatada sanang koneksiyon iyo na ako an paramasid, ako an kaghiling kan saindang mga agi-agi; alagad bako ako an persona. Digdi napapangyari kong ako magin sarong alabado o babayi o sarong tawong-lipod o kun ano pang personahe sa kinaban laen sako.

Sa panahon na ini, an sakong poetika nakadungaw sa mga lugar na inagihan, inistaran, nagtaong eksperiyensiya, o nag-apekto sa sako bilang tawo. Igwa nin pagmate nin pagpasalamat, igwa man nin pagmate nin pagnegar minsan, pagmate nin pag-akò, pag-dai, pag-omaw, asin iba pa. Sa mga panahon na ini, hinuhurma nin poetika nin lugar an sakong mga panurat. Igwang gira nin romantisismo, alagad bako gabos romantisismo, huli ta igwa man nin tinta nin pagkontra, siring baga kan pagsabat sa kapobrehan, kawaran nin pagkakapantay-pantay, paglingaw sa nakaagi, karâtan, asin iba pang mga madidiklom na bagay.

Sosog sa Tagalog na parasalaysay na si Jing Panganiban, para saiya, an poetika iyo an desisyon sa kun ano an magayon para sa parasurat. Ini an nahihiling niyang minadikta sa saiyang pagsurat asin mga isinusurat. Ini man an minagiya para saiya sa kun papano asin para kiisay siya minasurat. Ini an diskurso na tinutulayan niya sa saiyang pagigin parasurat, orog na sa kinaban na ini, na sosog sa pararawitdawit na si Pete Lacaba, kinaban nin kontradiksiyon.

Sa presente kong pagsurat, minabalik ako pirmi sa banwaan na sakong dinakulaan—an Lupi. Asin sa mga kontradiksiyon na sakong namamate sa pagbalik duman, nabibilog an mga temang minaklaro sa mga boot kong ipasabot dapit sa sakong banwaan. Hinihiling ko man ini na poetika nin paghidaw na sarong konsepto para sako na igwang katakod na pag-tibaad. Tibaad huli ta dai ako sigurado kun hidaw man nanggad an pagmateng sakong namamate. Puwede man kaya na pag-omaw, pagmundô, o pag-láom. Sa mga kontradiksiyon na ini sinisentro ko an sakong mga rawitdawit. Boot kong mag-omaw sa paagi nin pagbalik sa historya, boot kong mag-mundô huli sa paglingaw asin pagtios, boot ko man na magláom na an gabos na ini magigin maliwanag sa maabot na panahon.

An poetika minabaro-bago. Tibaad saaga, bako naman ini an poetika ko. Tibaad bago na, o tibaad magbalik sa mga inagihan na poetika. An sunod na mahalaga para sako iyo na buhayon an poetika sa poesiya o ano pa man na klase nin panurat. Ilapat ini asin tawan-buhay sa arte nin pagsurat. Kun pano, laen naman na istorya iyan.

Boot kong taposon an artikulong ini sa paagi nin rawitdawit na sinurat ko para sarong amigo:

Pagluwás

Dinádara kitá pasíring dumán kan pulá
o bérdeng karátula—daí nanggád malumlóm,
pirmíng maliwánag—garó bagá náenot
nang itinaláan na manínigô kitáng alingón
bâgó an pagluwás. Kun daíng karátula,
igwá satóng magíya: an magayón na darága,
an maórag na laláki, na sarô saná man
pámpaogmá bágo an búhay sa luwás.
Pusûan an pagluwás kun an pintóan gíbo sa salmíng—
nahíhiling pa an laóg minsán kitá nakaluwás na.
Alágad kun an pintóan gíbo sa káhoy o bákal
o kun anó pa man na bakóng silág, magián
an pagluwás húli ta daí nang sásalingóyon na laóg.
Kadákol an mináluwas sa tag-inít, kadikít man
sa tag-lipót, húli ta oróg na marháy na halì
sa lípot pasíring sa ínit an pagluwás.
Daí na mahídaw nin kógos, daí na mahánap
kan dáting kaibáhan na nása laóg pa.
Categories: Blogs, Personal Tags:

Pagsurat

April 21st, 2009 1 comment
MALIPOT ASIN MAPRESKO pa man giraray an Baguio minsan ini pano na nin kaharongan asin katatagbuan naman nin trapikong nagpapabontol sa buhay. Mantang sinusurat ko ini sa huring aldaw kan prestihiyosong UP National Writers Workshop, liwat akong napahapot sa sadiri kun pano ako nagsusurat. Sa sarong semanang pagtiripon para repasohon an gawe nin pagsurat asin mga panurat kan nagkakapirang mga parasurat kan nasyon, dakula an epekto sako para tanawon liwat an halipot pa man na dalan na sakong inagihan bilang parasurat.Sa kinaban kan literatura, sarong hararom na hapot para sa sarong parasurat kun ano an saiyang poetika. Ini an mga bagay—penomenon, eksperiyensiya, mga tawo, lugar, asin iba pa—na minahurma asin minaapekto sa panurat kan sarong parasurat. Sa sakuyang eksperiyensiya, minabago-bago an poetika, minsan ngani dai ini klaro, minsan man labi-kalinaw. Kaidtong nagpopoon ako magtagasurat, boot ko sanang magpahayag nin emosyon, boot ko sanang magluwas nin mga bagay-bagay na magpapagian sa sakong pagkabuhay. Hinihiling kong sa mga panahon na idto, minaitok an sakong poetika sa literatura bilang katarsis—laom sana sa pansadiri asin labi-kaeksistensiyal. Sa mga panahon na idto, nahaman an mga enot na rawitdawit dapit sa pagkamoot, kaogmahan, kamunduan, pangyayari, asin iba pa, asin an mga ini sinurat kong garo baga dapit sana sa pagkayaon kan mga emosyon na ini.Sa paglihis kan panahon—sa totoo, halipot pa sana man, nagin sentro kan sakong poetika an kinaban man kan iba. Nagin ining poetika nin pagmasid: mga eksperiyensiya na nin ibang tawo, mga agi-agi ninda, asin mga “tibaad” sa saindang buhay. Sa dakol na paagi, dai ko masabotan kun pano ko naiibugtak an sakong mga bitis sa saindang kamugtakan asin pagmate. Sa mga panahon na idto, suhay sa sako agi-agi an mga panurat na nahimo ko. An natatada sanang koneksiyon iyo na ako an paramasid, ako an kaghiling kan saindang mga agi-agi; alagad bako ako an persona. Digdi napapangyari kong ako magin sarong alabado o babayi o sarong tawong-lipod o kun ano pang personahe sa kinaban laen sako.Sa panahon na ini, an sakong poetika nakadungaw sa mga lugar na inagihan, inistaran, nagtaong eksperiyensiya, o nag-apekto sa sako bilang tawo. Igwa nin pagmate nin pagpasalamat, igwa man nin pagmate nin pagnegar minsan, pagmate nin pag-akò, pag-dai, pag-omaw, asin iba pa. Sa mga panahon na ini, hinuhurma nin poetika nin lugar an sakong mga panurat. Igwang gira nin romantisismo, alagad bako gabos romantisismo, huli ta igwa man nin tinta nin pagkontra, siring baga kan pagsabat sa kapobrehan, kawaran nin pagkakapantay-pantay, paglingaw sa nakaagi, karâtan, asin iba pang mga madidiklom na bagay.Sosog sa Tagalog na parasalaysay na si Jing Panganiban, para saiya, an poetika iyo an desisyon sa kun ano an magayon para sa parasurat. Ini an nahihiling niyang minadikta sa saiyang pagsurat asin mga isinusurat. Ini man an minagiya para saiya sa kun papano asin para kiisay siya minasurat. Ini an diskurso na tinutulayan niya sa saiyang pagigin parasurat, orog na sa kinaban na ini, na sosog sa pararawitdawit na si Pete Lacaba, kinaban nin kontradiksiyon.Sa presente kong pagsurat, minabalik ako pirmi sa banwaan na sakong dinakulaan—an Lupi. Asin sa mga kontradiksiyon na sakong namamate sa pagbalik duman, nabibilog an mga temang minaklaro sa mga boot kong ipasabot dapit sa sakong banwaan. Hinihiling ko man ini na poetika nin paghidaw na sarong konsepto para sako na igwang katakod na pag-tibaad. Tibaad huli ta dai ako sigurado kun hidaw man nanggad an pagmateng sakong namamate. Puwede man kaya na pag-omaw, pagmundô, o pag-láom. Sa mga kontradiksiyon na ini sinisentro ko an sakong mga rawitdawit. Boot kong mag-omaw sa paagi nin pagbalik sa historya, boot kong mag-mundô huli sa paglingaw asin pagtios, boot ko man na magláom na an gabos na ini magigin maliwanag sa maabot na panahon.An poetika minabaro-bago. Tibaad saaga, bako naman ini an poetika ko. Tibaad bago na, o tibaad magbalik sa mga inagihan na poetika. An sunod na mahalaga para sako iyo na buhayon an poetika sa poesiya o ano pa man na klase nin panurat. Ilapat ini asin tawan-buhay sa arte nin pagsurat. Kun pano, laen naman na istorya iyan.Boot kong taposon an artikulong ini sa paagi nin rawitdawit na sinurat ko para sarong amigo:
PagluwásDinádara kitá pasíring dumán kan puláo bérdeng karátula—daí nanggád malumlóm,pirmíng maliwánag—garó bagá náenotnang itinaláan na manínigô kitáng alingónbâgó an pagluwás. Kun daíng karátula,igwá satóng magíya: an magayón na darága,an maórag na laláki, na sarô saná manpámpaogmá bágo an búhay sa luwás.Pusûan an pagluwás kun an pintóan gíbo sa salmíng—nahíhiling pa an laóg minsán kitá nakaluwás na.Alágad kun an pintóan gíbo sa káhoy o bákalo kun anó pa man na bakóng silág, magiánan pagluwás húli ta daí nang sásalingóyon na laóg.Kadákol an mináluwas sa tag-inít, kadikít mansa tag-lipót, húli ta oróg na marháy na halìsa lípot pasíring sa ínit an pagluwás.Daí na mahídaw nin kógos, daí na mahánapkan dáting kaibáhan na nása laóg pa.
Categories: Blogs, Personal Tags: